Zainteresowani uchodźcy wojenni z Ukrainy będą mogli w najbliższych dniach nadać sobie polski numer PESEL. Uprawni ich to do korzystania z opieki medycznej, a także specjalnych świadczeń. Dla samorządów to jednak spory kłopot organizacyjny, bo tylko w gminie Końskie w szybkim czasie trzeba obsłużyć około 900 osób. 

-"Polski Sejm w ekspresowym tempie uchwalił specustawę o pomocy dla Ukrainy. Znaczna część obowiązków wynikających z tej ustawy spada na samorządy terytorialne. W dwóch aspektach wydaje się, że sprawa jest bezspornie po naszej stronie. Pierwsza to kwestia legalizacji pobytu poprzez nadanie wszystkim uchodźcom, którzy tego będą chcieli numeru PESEL. On w niczym nie ogranicza możliwości wyjazdu z Polski do innych krajów, natomiast upoważnia do skorzystania z wszystkich innych form pomocy, która ta specustawa zapowiada" - tłumaczy Krzysztof Obratański, burmistrz miasta i gminy Końskie.

PESEL pozwoli uchodźcom korzystać z polskiego systemu opieki medycznej, w tym między innymi uzyskać refundacje leków. Będą mogli oni także starać się o pomoc społeczną -"Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Końskich dla obywateli Ukrainy, którzy na dziś pozostają w gminie Końskie będzie przyznawał jednorazowe świadczenie pieniężne w wysokości 300 złotych. Jest ono wnioskowane, więc po przyznaniu numeru PESEL obywatele Ukrainy będą mogli ubiegać się o to świadczenie. Wniosek mogą składać osobiście do MGOPS, możemy również skorzystać z możliwości mobilnego składania wniosku. Na teren Sielpi, czy Modliszewic będziemy mogli dotrzeć i obywatele Ukrainy będą mogli składać wniosek o to świadczenie"  - tłumaczy Aneta Mikuszewska-Sorn, dyrektor MGOPS Końskie.

Oprócz specjalnej zapomogi stworzonej dla Ukraińców przewidziano dla nich także uczestnictwo w całym krajowym systemie pomocy -"Obywatele ukraińscy będą mogli skorzystać z  otwartego rynku pracy, będą mogli skorzystać ze świadczeń systemu zabezpieczenia społecznego, czyli to tak zwane świadczenie wychowawcze 500+, dobry start 300+ oraz oczywiście świadczenia pomocy społecznej. To oczywiście już w późniejszym czasie, sytuacja będzie się rozwijać i  trzeba będzie obywatelom Ukrainy tej pomocy udzielić" - mówi Mikuszewska-Sorn.

Jednorazowe świadczenie specjalne i świadczenia z pomocy społecznej wypłacać mają Domy Pomocy Społecznej. Natomiast 500+ i 300+ wypłacać będą Zakłady Ubezpieczeń Społecznych. Jednostki będą mogły pomoc wypłacać na konto, a jeśli uchodźca nie będzie takowego posiadał - na karty przedpłacowe do użycia w bankomatach.

By z pomocy korzystać Ukraińcy muszą jednak wyrobić sobie numer PESEL. To koordynować mają Urzędy Gmin -"Muszą osobiście przyjść do urzędu, zabrać ze sobą fotografie, taką jak do dowodu osobistego. Osoby w wieku powyżej 12 lat muszą przyjść osobiście, bo będą od nich również pobierane odciski palców Muszą też ze sobą zabrać dokument podróży albo dowód osobisty ukraiński, czy akt urodzenia dla dziecka. Specustawa pozwala założyć od razu profil zaufany. Jeżeli ktoś chce z tego skorzystać musi mieć polski numer telefonu i maila" - mówi Anna Grabarczyk, naczelnik Wydziału Spraw Obywatelski w Urzędzie Miasta i Gminy w Końskich.

Oczywiście jeżeli dany uchodźca nie ma żadnych dokumentów, co jest bardzo częste, to PESEL będzie wystawiany na podstawie złożonego oficjalnego oświadczenia. Szacuje się, że wypełnienie wniosku i wyrobienie jednego numeru może zająć około 30 minut. Problemem jest fakt, że duża część uchodźców posługuje się wyłącznie cyrylicą. Gmina Końskie zadbała o wykonanie fotografii naszym gościom ze wschodu - zajmie się tym zakład FotoSprint z ulicy Łaziennej. Z miejsc noclegowych do urzędu organizowany będzie też przez samorząd transport zbiorowy by urzędnicy mogli w jednym czasie nadać większą ilość numerów PESEL. By usprawnić działanie druki wniosków trafią wcześniej do centrów pobytowych uchodźców, tak by mogli oni do gmin przybywać z już wstępnie wypełnionymi deklaracjami.

Co ważne: nadawanie numerów PESEL jest dobrowolne. Nie oznacza też, że taka osoba zostanie w Polsce na stałe -"W niczym nie zamyka im to drogi do przemieszczania się między Polską a innymi krajami europejskimi. Nie zamyka im też drogi do powrotu na Ukrainę kiedy tylko działania wojenne tam ustaną. To jest ich wybór" - dodaje burmistrz Obratański.

Jednocześnie przedstawiciele Wydziału Spraw Obywatelski proszą wszystkich Polaków by w miarę możliwości swoje sprawy załatwiali do godziny 10:00 - wtedy nie powinno być kolejek. Nie jest też wykluczone, że w przypadku dużego zainteresowania Ukraińców wydział zacznie pracować także na drugą zmianę.